Alain Platel/ Les Ballets C. de la B. - Out of Context - For Pina (Premiere)

2 recensies

De speeltuin van Alain Platel - De Standaard 15 januari 2010 door Sarah Vankersschaever

Waardering:

BRUSSEL - In 'Out of context' maakt de choreograaf Alain Platel zijn hysterische bewegingstaal
tot het onderwerp van zijn voorstelling. Het resultaat is ontwapenend.

Voor de onvoorbereide toeschouwers in de zaal moet het schrikken zijn geweest, toen het doek omhoog ging. De namen 'Les ballets C de la B' en 'Alain Platel' beloven doorgaans imposante decors, live muziek en kleurrijke kostuums.Niets van dat alles in Out of context: we krijgen - op twee micro's en een stapel rode dekens na een lege scène voorgeschoteld.

De eerste minuten zijn de dansers bovendien spoorloos, tot ze een voor een van tussen het publiek druppelen en het podium opstappen. De toon is gezet. Ook al is het niet de eerste keer dat in een voorstelling de grens tussen publiek en podium wordt overschreden, in Out of context wint dat statement aan kracht: de 'hysterische ander' is geen vreemde maar schuilt in ieder van ons.

De negen dansers kleden zich tot op hun ondergoed uit, slaan een deken over de schouders en plaatsen zich willekeurig op het podium. Ze vormen rode, stille eilanden en het is tijdens dit moment van verstilling dat de eigenlijke voorstelling begint. De dansers lonken naar elkaar en schuifelen nieuwsgierig naar de ander toe: er wordt getast, gesnuffeld en gekeurd. Met de dierengeluiden op de achtergrond kan de boodschap moeilijk verkeerd begrepen worden: in Out of context ontbreekt elke context en vallen we op intuïtieve regels terug. De vrijheid die de dansers daardoor uitdragen, is ontwapenend.

Doorheen de voorstelling ontplooien ze zich met behulp van hun dekens tot outsiders en armen, maar ook tot koningen en statige sculpturen. Ze doen dit in de hysterische bewegingstaal die Alain Platel hen sinds Vsprs expliciet op scène laat zetten. Met schokkerige gebaren, geschreeuw zonder geluid en tandengeklapper dansen negen verkrampte lichamen een nieuw, ontroerend universum bij elkaar. De hysterische bewegingstaal wordt hier niet langer gebruikt om een verhaal te vertellen, zoals dat in Pitié! of Vsprs het geval was, maar is de inzet van de voorstelling geworden. Het maakt de dansers gulzig: ze flaneren wankelend over het podium om met hun micro's geluiden te verzamelen en geven toe aan elke schijnbaar toevallige impuls die ze ervaren. Platel laat daarbij niet na om de intimistische hysterie op scène af en toe wat tempo in te blazen.

Behalve klassieke aria's stuurt hij ook popliedjes op de dansers af. Maar het hoogtepunt bereikt hij weer met soberheid: een eenvoudig basritme doet de dansers uit hun dak gaan. Het podium wordt een speeltuin waar iedereen met een hilarische bezetenheid het beste van zichzelf geeft.

Out of context laat je uiteindelijk meer dan een uur ronddwalen ineen intimistische, hysterische wereld en is er met zijn visuele eninhoudelijke soberheid in geslaagd ons van onze sokken te blazen. Dit zou wel eens de beste voorstelling van dit seizoen kunnen zijn.

Choreografie van tederheid en obsceniteit - De Morgen 15 januari 2010

Waardering:

BRUSSEL – Met Out of context gaat voor het eerst een stuk van Alain Platel in première van het Kaaitheater in Brussel. Net dit stuk blijkt zijn beste werk in jaren, en dat zonder muziek, orkest of decor. Negen dansers, negen vaalrode dekentjes en twee microfoons volstaan voor een indringend portret van de hedendaagse condition humaine.

Dat het hier over gewone mensen gaat, ook al gedragen ze zich soms vreemd, blijkt meteen: de dansers komen vanuit de zaal het podium op. Daar kleden ze zich uit tot hun ondergoed, hangen een dekentje over hun schouders en kijken wat rond.

Iets zit niet helemaal in de haak met deze mensen. Kaori Ito steekt haar tong uit en trekt rare ogen. Ross McCormack trekkebeent als een paard. Op de achtergrond hoor je herten loeien. De dansers gaan schutterig bij elkaar staan. Bijna onwillekeurig raken of besnuffelen ze elkaar. Dan wisselen ze alweer van partner. Na een tijd laten ze hun dekentjes zakken en stappen doelloos rond. Romeu Runa prevelt/zingt iets over ‘Tendresse’ in de microfoon.

Tics en spasmen

Terwijl Glenn Goulds Goldberg Variationen opklinken, neemt het stuk bijna terloops een beslissende wending. Op Runa en Mélanie Lomoff na voeren alle dansers synchroon een handendans uit. Hun handen maken dezelfde onbeholpen, verwrongen gebaren als eerst, maar nu iets gestileerder en synchroon. Tics en spasmen worden hier choreografisch materiaal. Die spasmen breiden zich uit over hun hele lijf. Runa snokt een paar keer keihard tegen de grond, alsof hij een toeval kreeg. Ondertussen kruipen Mathieu Desseigne Ravel en Elie Tass brutaal en onhandig over elkaar.

Dit gaat allemaal zo traag dat de miserie en glorie van deze mensen alle tijd krijgen om binnen te sijpelen bij het publiek. Platel verweeft impulsieve, ongecontroleerde bewegingen met weloverwogen gebaren tot een choreografie van zowel tederheid als obsceniteit, van zowel onbedwingbaar verlangen naar als grote angst voor elkaar.

Zo ontstaat uit louter bewegingen pakkende verhalen. In het centrale deel van het stuk fantaseren de performers over een opwindende nacht in de disco. Het begint alweer met een onwillekeurige handeling, met klappertanden. Een elektronische beat neemt het ritme daarvan over. Ravel geeft daarop een eigenaardige electric boogie ten beste en de anderen volgen. Ze roepen, zingen en fluisteren een na een ook liedjes in de microfoon: discohits als ‘Give it to me Baby’ of ‘Pump up the jam’, die weinig aan de verbeelding overlaten. Het confronterende is dat de hitsigheid van de performers slechts vertoon lijkt. Het gaat niet om echte sensualiteit maar om een onhandige uitdrukking van het verlangen daarnaar. Dat is maar al te herkenbaar.

Even herkenbaar is dat de dansers in hun liefdesverdriet, dat opgeroepen wordt door bekende smartlappen, veel meer bezig zijn met zichzelf dan met de ander. Alsof ze opgesloten blijven in hun tics en hun gedachten en geen enkel contact kunnen maken, ook al verlangen ze er zo naar. Dat die boodschap niet helemaal pikzwart is komt enkel omdat Platel zijn performers desondanks met veel warmte en genegenheid toont.

Het stuk eindigt zoals het begon: de dansers kleden zich weer aan en vertrekken. Ze keren echter niet terug naar de zaal maar ze verdwijnen in de coulissen. Hun passage hier was maar een oponthoud voordat ze weer uit ons leven verdwijnen.